BACnet
BACnet voor lichtsturing: wie vraagt en wie antwoordt, de gewone en de beveiligde variant, het apparaatnummer, prioriteiten en wanneer een koppeling past.
In 30 seconden
Norm
BACnet is een open communicatieprotocol voor gebouwautomatisering, vastgelegd door ASHRAE (een Amerikaanse vakvereniging voor klimaattechniek) als standaard 135. Het is bedoeld voor de communicatie tussen gebouwsystemen zoals klimaat, energiebeheer, toegangscontrole en lichtsturing.
Meer in het kort
Norm
Zo kunnen producten van verschillende fabrikanten met elkaar samenwerken.
Zo werkt het
In een veelvoorkomende koppeling biedt de lichtsturing (of een gateway) haar gegevens en bediening aan als BACnet-objecten: gegevenspunten in een vast formaat. Het gebouwbeheersysteem leest die objecten of schrijft er opdrachten naar.
Meer uitleg
Het gebouwbeheer vraagt dus gegevens op of geeft opdrachten, en de lichtsturing reageert daarop. Bij BACnet zijn apparaten gelijkwaardig: in een andere situatie kan een apparaat ook zelf vragen stellen, of vragen én antwoorden. De lichtsturing blijft daarbij zelf het licht regelen; het gebouwbeheer is een extra laag erbovenop.
Voorbeeld
Wat er doorgaans over een BACnet-koppeling met verlichting gaat:
- Bedienen — groepen schakelen en dimmen, scènes oproepen.
- Bewaken — storingen per groep of per apparaat.
- Informatie — bijvoorbeeld bezetting per groep, als de lichtsturing die aanbiedt.
Zo is het opgebouwd
Technische uitleg
Norm
BACnet kan over verschillende netwerken lopen: over een IP-netwerk (BACnet/IP) en over een eigen bus voor gebouwregelingen (MS/TP), met een kabel van twee in elkaar gedraaide draden (twisted pair). BACnet/IP heeft zelf geen TLS-versleuteling; TLS is de versleuteling die ook beveiligde websites gebruiken.
BACnet Secure Connect (BACnet/SC) is sinds 2019 onderdeel van de standaard en voegt een beveiligde verbinding toe. Het gebruikt TLS 1.3 met wederzijdse authenticatie via certificaten: beide kanten tonen met een certificaat wie ze zijn. In de opbouw lopen de verbindingen via een centraal knooppunt (hub).
De certificaten maak en beheer je in het project. Let op: oudere segmenten achter een SC-netwerk zijn niet vanzelf beveiligd. Dat geldt bijvoorbeeld voor een MS/TP-bus. Kies de variant samen met IT en de partij die het gebouwbeheer levert.
Ieder BACnet-apparaat heeft een apparaatnummer (device-ID) dat binnen het BACnet-netwerk uniek moet zijn. Zitten er meerdere lichtsturingen of gateways in hetzelfde BACnet-netwerk, kies die nummers dan bewust verschillend en leg ze vast.
Norm
Objecten die je via BACnet kunt aansturen, hebben vaak een prioriteitenlijst met 16 niveaus (Priority_Array). Een opdracht met een hogere prioriteit (een lager nummer) gaat voor, tot die opdracht wordt vrijgegeven. Staat er op geen enkel niveau een opdracht, dan geldt een vaste standaardwaarde. Spreek per project af op welke prioriteit het gebouwbeheer schrijft, zodat duidelijk is welke opdracht voorgaat: die van het gebouwbeheer, van de lichtsturing zelf of van een gebruiker.
In de praktijk
Technische uitleg
Principe
Wanneer past een BACnet-koppeling?
- Een centraal overzicht voor de technische dienst, met storingen en bezetting.
- Een bedienpaneel per ruimte of verdieping dat meer bedient dan licht, bijvoorbeeld ook klimaat.
- Logica met signalen uit andere installaties, zoals een contact dat een lichtsituatie oproept.
Principe
Wil je alleen het licht in een ruimte bedienen, dan zijn drukknoppen of de bediening van de lichtsturing zelf eenvoudiger. Een koppeling voegt een systeem toe dat je moet ontwerpen, instellen, testen en onderhouden.
Goed om te weten
- Een BACnet-koppeling is maatwerk per project: een puntenlijst maken (welke gegevens en opdrachten er overgaan), koppelen en iedere functie in de installatie testen. Leg vooraf vast wie dat doet.
- Welke objecten een lichtsturing via BACnet aanbiedt, verschilt per systeem. Niet iedere instelling van de lichtsturing is via BACnet bereikbaar: controleer dat in de documentatie.