Draadloze lichtsturing
Hoe draadloze lichtsturing in een gebouw werkt: Bluetooth LE, meshnetwerken, instellen met NFC en waar je op let in de radio-omgeving.
In 30 seconden
Bij draadloze lichtsturing wisselen armaturen, sensoren en drukknoppen berichten uit via radio, in plaats van via een stuurkabel. Ieder draadloos systeem heeft een eigen netwerk met een eigen configuratie: de radiotechniek alleen zegt niet welk systeem het is.
Zo werkt het
Draadloze lichtsturing
Principe
Wat is draadloos, en wat niet?
- Draadloos — het stuursignaal tussen armaturen, sensoren en drukknoppen.
- Niet draadloos — de netvoeding van de armaturen. Welke voeding een sensor of knop nodig heeft, staat in de productinformatie.
- Vaak niet draadloos — een gateway naar het gebouwnetwerk of gebouwbeheer; die heeft meestal een netwerkkabel en een eigen voeding.
Bluetooth en Bluetooth LE
Een radiotechniek voor draadloze verbindingen tussen apparaten; de basis onder meerdere draadloze lichtsturingen.
Meer over Bluetooth en Bluetooth LE
Bluetooth ken je van je telefoon: draadloze oordopjes, een luidspreker, de auto. Het is een radiotechniek: apparaten wisselen draadloos gegevens uit. Bluetooth Low Energy (Bluetooth LE) is de zuinige variant, gemaakt voor apparaten die weinig energie mogen gebruiken. Een apparaat kan één ander apparaat aanspreken, of een bericht naar veel apparaten tegelijk uitzenden. Bluetooth Mesh is een netwerk dat op Bluetooth LE bouwt.
Bluetooth zegt welke radiotechniek apparaten gebruiken, niet welk lichtsturingssysteem het is. Verschillende lichtsturingen gebruiken dezelfde radiotechniek en zijn toch aparte systemen, elk met een eigen netwerk, configuratie en compatibiliteit.
Norm
Bluetooth LE is alleen de radio. Een apparaat met Bluetooth is dus niet vanzelf een NLC-apparaat.
Hoe ver Bluetooth reikt, hangt sterk af van het apparaat en de omgeving: van minder dan een meter tot veel verder. „Het is Bluetooth” zegt dus niets over het bereik in een gebouw; dat hangt af van het concrete systeem.
Wat het radiosignaal beïnvloedt:
- Bluetooth werkt in de 2,4-GHz-band. Die band is niet alleen voor Bluetooth: ook wifi gebruikt hem.
- Alles tussen zender en ontvanger kan het signaal verzwakken: wanden, ramen en ander materiaal van glas, hout, metaal of beton.
- Ook de plaats van de antenne bepaalt hoe goed een signaal wordt verzonden en ontvangen.
Meshnetwerk
Een draadloos netwerk waarin apparaten berichten aan elkaar doorgeven, zodat niet ieder apparaat binnen bereik van één centraal punt hoeft te zijn.
Meer over Meshnetwerk
In een meshnetwerk geven apparaten berichten aan elkaar door. Zo kan een bericht een apparaat bereiken dat buiten het bereik van de zender ligt, via de apparaten daartussen. Bluetooth Mesh is zo’n meshnetwerk: het bouwt op de radio van Bluetooth LE. Hoe een concreet lichtsturingssysteem zijn netwerk opbouwt en beheert, verschilt per systeem.
NFC
Een aparte draadloze techniek voor enkele centimeters: je houdt een telefoon of instelapparaat tegen één product, bijvoorbeeld om het in te stellen.
Meer over NFC
NFC (Near Field Communication) is een aparte draadloze communicatietechniek, geen Bluetooth, voor een heel korte afstand: enkele centimeters. Je houdt een NFC-apparaat dicht bij het product („tikken”), en dan wisselen ze gegevens uit.
Waarom zo dichtbij, en waarom dat handig is:
- Het korte bereik is bedoeld: je kiest precies het ene product dat je aanraakt, niet het armatuur ernaast.
- Koppelen of een netwerk is niet nodig: tikken is genoeg.
- De ene kant kan via dezelfde verbinding ook energie leveren. Daardoor kan de andere kant gegevens uitwisselen zonder eigen voeding.
In verlichting wordt NFC vooral gebruikt om een product in te stellen, bijvoorbeeld een driver. Het is niet het netwerk waarmee de verlichting tijdens normaal gebruik wordt aangestuurd. Welke instellingen via NFC kunnen, verschilt per product.
Zo is het opgebouwd
Technische uitleg
Praktijkregel
Draadloos ontwerpen gaat niet alleen over afstand. Beoordeel vooraf de radio-omgeving:
- Obstakels en materialen tussen de apparaten onderling en naar een eventuele gateway: wanden, beton, metaal, glas.
- Waar de apparaten hangen, en waar hun antenne zit.
- Andere apparatuur in dezelfde frequentieband, zoals wifi-accesspoints. Dat is een punt om te beoordelen, geen automatische fout.
Principe
Dezelfde radiotechniek betekent niet dat systemen samenwerken: apparaten van verschillende draadloze systemen vormen samen geen systeem. Combineer verschillende systemen alleen als er een ondersteunde en geteste koppeling is.
Goed om te weten
- Of een draadloos apparaat in een bepaald systeem werkt, staat per product in de documentatie van dat systeem. Een gedeelde radiotechniek is geen garantie.
- Test de radioverbindingen in het gebouw zelf, met de definitieve inrichting: kasten, stellingen en scheidingswanden veranderen het beeld.