Bluetooth NLC
Wat Bluetooth NLC wel en niet is, welke profielen er zijn, wat de armatuurregelaar doet en hoe het samenwerkt met DALI.
- Bluetooth LE is de radio, Bluetooth Mesh het netwerk.
- De NLC-profielen leggen per soort apparaat vast wat het moet kunnen.
- Een apparaat met Bluetooth is niet vanzelf een NLC-apparaat.
Van onder naar boven: de radio, het netwerk en de profielen per soort apparaat. Kies een laag of een profiel.
Profielen — wat elk soort apparaat moet kunnen
Netwerk — berichten gaan via andere apparaten verder
Radio — zuinige draadloze verbinding
- profielen
- netwerk
- radio
Kies een laag of een profiel om te zien wat het doet.
Armatuurregelaar Profiel Basic Lightness Controller
Laag: profielen
Regelt het licht van een armatuur en reageert op sensoren en bediening
Laag eronder: Bluetooth Mesh
Aanwezigheidssensor Profiel Occupancy Sensor
Laag: profielen
Meldt of er iemand is
Laag eronder: Bluetooth Mesh
Lichtsensor Profiel Ambient Light Sensor
Laag: profielen
Meldt het lichtniveau in een ruimte
Laag eronder: Bluetooth Mesh
Scènekiezer Profiel Basic Scene Selector
Laag: profielen
Roept een scène op, een vooraf ingestelde lichtstand
Laag eronder: Bluetooth Mesh
Dimbediening Profiel Dimming Control
Laag: profielen
Een bediening, bijvoorbeeld aan de wand, die het lichtniveau verandert
Laag eronder: Bluetooth Mesh
Energiemeter Profiel Energy Monitor
Laag: profielen
Meldt het energieverbruik
Laag eronder: Bluetooth Mesh
Thermostaat (klimaat) Profiel HVAC Integration
Laag: profielen
Gebruikt de meldingen van aanwezigheidssensoren in het meshnetwerk
Laag eronder: Bluetooth Mesh
Bluetooth Mesh
Laag: netwerk
Bluetooth Mesh is het netwerk op Bluetooth LE: apparaten geven berichten aan elkaar door.
Laag eronder: Bluetooth LE
Laag erboven: Armatuurregelaar · Aanwezigheidssensor · Lichtsensor · Scènekiezer · Dimbediening · Energiemeter · Thermostaat (klimaat)
Mesh van één fabrikant
Laag: netwerk
Sommige draadloze lichtsturingen gebruiken een meshnetwerk dat één fabrikant zelf heeft ontwikkeld, bijvoorbeeld op de radio van Bluetooth LE. Welke producten samenwerken, bepaalt dan die fabrikant en niet een open profiel.
Laag eronder: Bluetooth LE
Bluetooth LE
Laag: radio
Bluetooth LE is alleen de radio. Een apparaat met Bluetooth is dus niet vanzelf een NLC-apparaat.
Laag erboven: Bluetooth Mesh · Mesh van één fabrikant
In 30 seconden
Norm
Bluetooth NLC (Networked Lighting Control) is een reeks specificaties voor draadloze lichtsturing. Ze komen van de Bluetooth SIG, de organisatie achter Bluetooth, en bouwen voort op Bluetooth LE en Bluetooth Mesh.
Meer in het kort
Norm
Die specificaties heten profielen. Elk profiel legt voor één soort apparaat vast wat het moet kunnen, bijvoorbeeld een armatuurregelaar, een aanwezigheidssensor of een dimbediening. Zo kunnen producten van verschillende fabrikanten beter samenwerken in één draadloos systeem.
Zo werkt het
Norm
Drie lagen, van onder naar boven:
- Bluetooth LE — de radio: apparaten wisselen draadloos gegevens uit, zuinig met energie.
- Bluetooth Mesh — het netwerk: apparaten geven berichten aan elkaar door, zodat niet alles binnen bereik van één punt hoeft te liggen.
- NLC-profielen — de afspraken per soort apparaat: wat een armatuurregelaar, sensor of knop doet en welke berichten het apparaat stuurt.
Meer uitleg
Norm
De profielen (versie 1.0.1; het profiel voor klimaatregeling, HVAC, versie 1.0):
| Profiel | Wat het apparaat doet |
|---|---|
| Armatuurregelaar (Basic Lightness Controller) | regelt het licht van een armatuur en reageert op sensoren en bediening |
| Aanwezigheidssensor (Occupancy Sensor) | meldt of er iemand is |
| Lichtsensor (Ambient Light Sensor) | meldt het lichtniveau in een ruimte |
| Scènekiezer (Basic Scene Selector) | roept een scène op, een vooraf ingestelde lichtstand |
| Dimbediening (Dimming Control) | een bediening, bijvoorbeeld aan de wand, die het lichtniveau verandert |
| Energiemeter (Energy Monitor) | meldt het energieverbruik |
| Thermostaat voor klimaat (HVAC Integration) | gebruikt de meldingen van aanwezigheidssensoren in het meshnetwerk |
Norm
De armatuurregelaar is het hart van de lichtregeling. Hij krijgt meldingen van aanwezigheids- en lichtsensoren en van de bediening, en regelt op basis daarvan het licht.
Norm
Is er niemand of is er genoeg daglicht, dan kan hij het licht uitschakelen of terugdimmen. Hij kan het licht direct regelen, bijvoorbeeld als hij in een led-driver is ingebouwd. Hij kan het ook indirect regelen, via een DALI-bus naar de driver.
Norm
Wat Bluetooth NLC níét is:
- Geen DALI en ook geen opvolger van DALI: het is een aparte standaard, die via radio werkt in plaats van via een bus.
- Niet „gewoon Bluetooth”: een apparaat met Bluetooth is niet vanzelf een NLC-apparaat.
- Geen product of fabrikant en geen compleet systeem: het zijn afspraken waaraan producten kunnen voldoen.
- Geen garantie dat twee producten samenwerken: controleer de concrete combinatie.
- Let op met de afkorting NLC: die wordt ook los van Bluetooth gebruikt voor netwerkbesturingen in het algemeen, bijvoorbeeld een module op een armatuur. Dat is niet vanzelf Bluetooth NLC.
Bekijk het interactief
- DALI — bedraad · twee draden
- DALI-2 — actuele generatie · gecertificeerd
- D4i — uitbreiding van DALI-2. Sensor of draadloze module: gevoed door de driver
- DALI+ — draadloos en IP
- Gateway — draadloos ↔ DALI
- Bluetooth NLC — draadloos · Bluetooth Mesh. NLC-profielen: armatuurregelaar, aanwezigheidssensor, lichtsensor, scènekiezer, dimbediening, energiemeter, thermostaat
DALI bedraad · twee draden
Wat het is
Een internationale standaard voor digitale lichtsturing over twee draden: de DALI-bus. Drivers krijgen opdrachten om te schakelen, te dimmen of een scène op te roepen, en geven antwoord. Minimaal nodig: een busvoeding (los of ingebouwd), een besturing (apart, of ingebouwd in bijvoorbeeld een sensor) en de drivers.
Wat het níét is
- Geen voeding voor de armaturen: die houden hun eigen netvoeding.
- Geen 1–10 V (een oudere, analoge manier van dimmen): het lichtniveau staat in een digitaal bericht, niet in de hoogte van een spanning.
- Geen product of fabrikant en geen compleet systeem: het is de taal op de bus.
Hoe het zich verhoudt
De basis van de familie. De eerste generatie heet DALI version-1. DALI-2 is de actuele generatie. D4i is een uitbreiding daarvan voor het armatuur zelf. DALI+ brengt dezelfde opdrachten naar draadloze netwerken en IP-netwerken (netwerken met internettechniek). Bluetooth NLC is een aparte, draadloze standaard die via een armatuurregelaar of een gateway met DALI kan samenwerken.
DALI-2 actuele generatie · gecertificeerd
Wat het is
De actuele generatie van DALI. Naast drivers zijn nu ook sensoren, drukknopinterfaces, besturingen (application controllers) en busvoedingen gestandaardiseerd, en producten worden gecertificeerd.
Wat het níét is
- Geen nieuwe bekabeling: dezelfde twee draden en dezelfde bus.
- Niet te bewijzen met alleen een logo: of een product gecertificeerd is, staat in de productdatabase van de DALI Alliance.
- Geen draadloze techniek.
Hoe het zich verhoudt
Iedere DALI-2-driver is ook een DALI-driver en werkt naar verwachting in een ouder systeem. Andersom werkt een oudere driver naar verwachting ook met een DALI-2-besturing, maar zonder de nieuwe functies.
D4i uitbreiding van DALI-2
Wat het is
Een uitbreiding van DALI-2 voor het armatuur zelf, geen nieuwe generatie. De driver heeft een eigen busvoeding (deel 250) voor een sensor of module in of op het armatuur. Daarnaast bewaart hij armatuur-, energie- en diagnosegegevens in een vast formaat (delen 251 tot 253).
Wat het níét is
- Geen apart protocol en geen opvolger van DALI-2: het is DALI-2 met extra verplichte delen.
- Geen draadloze lichtsturing: een D4i-armatuur kán een draadloze module voeden en aansluiten (deel 351), maar de regeling in het armatuur blijft DALI over draad.
- Geen beheersysteem: de gegevens zijn er, maar een besturing of beheersysteem moet ze uitlezen.
Hoe het zich verhoudt
Iedere D4i-driver is ook een DALI-2-driver, maar niet andersom. D4i is vooral bedoeld voor een korte bus binnen het armatuur; meerdere D4i-armaturen kunnen ook samen op één DALI-bus zitten. Een draadloze module op het armatuur praat draadloos met de rest van het systeem, maar met de driver via die korte DALI-bus.
Bluetooth NLC draadloos · Bluetooth Mesh
Wat het is
NLC staat voor Networked Lighting Control: lichtsturing via een netwerk. Het zijn specificaties van de Bluetooth SIG, de organisatie achter Bluetooth. Ze bouwen voort op Bluetooth LE en Bluetooth Mesh (een meshnetwerk: apparaten geven berichten aan elkaar door). Per soort apparaat leggen ze vast wat het doet: armatuurregelaar, sensoren, scènekiezer, dimbediening, energiemeter en thermostaat.
Wat het níét is
- Geen DALI en geen opvolger ervan: een aparte standaard, via radio in plaats van een bus.
- Niet „gewoon Bluetooth”: een apparaat met Bluetooth is niet vanzelf een NLC-apparaat.
- Geen garantie dat twee producten samenwerken: controleer de concrete combinatie.
Hoe het zich verhoudt
Staat naast de DALI-familie. De armatuurregelaar kan een driver direct aansturen of via een DALI-bus; een gateway (DALI deel 341) verbindt een draadloos NLC-systeem met DALI-drivers.
DALI+ draadloos en IP
Wat het is
DALI over draadloze netwerken en IP-netwerken: dezelfde DALI-opdrachten, maar niet over de twee draden van de bus. De eerste uitwerking gebruikt Thread, een draadloos netwerk op basis van IP.
Wat het níét is
- Geen gateway: er wordt niets vertaald, het is DALI zelf.
- Geen Bluetooth NLC of Zigbee.
- Geen DALI-2-certificering: DALI+ heeft een eigen certificering.
Hoe het zich verhoudt
Hoort bij de DALI-familie, naast DALI-2 en D4i. Een bridge (een koppelstuk zonder vertaling) verbindt DALI+ met een bedrade DALI-2- of D4i-bus; een gateway is er juist voor de vertaling naar een ander draadloos systeem.
Gateway draadloos ↔ DALI
Wat het is
Een vertaler tussen een draadloos systeem en een bedrade DALI-bus. Deel 341 van de DALI-specificaties beschrijft zo’n gateway voor Bluetooth NLC; deel 342 doet dat voor Zigbee.
Wat het níét is
- Geen standaard op zich: hij verbindt er twee.
- Niet hetzelfde als een gateway naar gebouwbeheer, bijvoorbeeld via BACnet (een communicatieprotocol voor gebouwbeheer): die koppelt de lichtsturing aan andere gebouwsystemen.
Hoe het zich verhoudt
Via de gateway regelt het draadloze systeem het lichtniveau en de dimtijd van DALI-drivers en vraagt het lampstoringen op. De drivers geven armatuur-, energie- en diagnosegegevens door. De gateway stuurt de aangesloten DALI-drivers op zijn bedrade uitgang gezamenlijk aan (broadcast). Hij maakt er geen afzonderlijk geadresseerde draadloze lampen van.
Zo hangt het samen
- DALI. Twee draden, één bus. Een besturing stuurt opdrachten; die kan ook in een sensor zitten. De drivers schakelen, dimmen en geven antwoord.
- DALI-2. Op dezelfde bus komen gestandaardiseerde sensoren, knoppen en besturingen. Producten worden getest en gecertificeerd.
- D4i. Geen nieuwe generatie, maar een uitbreiding van DALI-2 in het armatuur zelf. De driver voedt een korte bus voor een sensor of een draadloze module, en geeft armatuur-, energie- en diagnosegegevens door. Ook met een draadloze module blijft dit DALI.
- DALI+. Dezelfde DALI-opdrachten, maar via een draadloos of IP-netwerk in plaats van de bus. Geen vertaling, en op het netwerk zelf geen klassieke DALI-busvoeding. Een bridge verbindt het met een bedrade bus; die bus heeft wel een busvoeding.
- Bluetooth NLC. Draadloos: apparaten praten via Bluetooth Mesh. De NLC-profielen leggen vast wat de armatuurregelaar, de sensoren, de knoppen, de energiemeter en de thermostaat doen.
- Samen. Een gateway verbindt beide systemen: het draadloze systeem stuurt DALI-drivers aan en leest hun gegevens uit.
Welke LMS-functie zit waar?
Per functie: hoe die in ieder begrip is vastgelegd. Kies een functie om het in de tekening te zien.
| Functie | DALI | DALI-2 | D4i | Bluetooth NLC |
|---|---|---|---|---|
| Schakelen en dimmen | in de driverDe driver voert schakel- en dimopdrachten uit. | in de driverDezelfde opdrachten, met dimtijden van 0,1 s tot 16 min. | D4i-driverEen D4i-driver is ook een DALI-2-driver. | armatuurregelaarDe armatuurregelaar regelt het licht, direct of via een DALI-bus naar de driver. |
| Groepen en scènes | 16 groepen · 16 scènesEen driver kan in meerdere van de 16 groepen zitten en onthoudt per scène (16) zijn eigen niveau. | ook voor sensoren en knoppenDaarnaast 32 groepen voor sensoren, knoppen en besturingen (control devices). | zoals DALI-2Zoals bij DALI-2. | scènekiezerScènes oproepen met een scènekiezer (profiel Basic Scene Selector). |
| Aanwezigheid | niet in DALI version-1Sensoren waren in DALI version-1 eigen producten van fabrikanten, geen standaard. | deel 303Een aanwezigheidssensor als invoerapparaat (input device); de besturing beslist. | sensor op het armatuurOptioneel: een sensor op of in het armatuur, aangesloten volgens deel 351; de sensorfunctie zelf volgens deel 303. | aanwezigheidssensorProfiel Occupancy Sensor; de armatuurregelaar reageert op de melding. |
| Daglicht | niet in DALI version-1Sensoren waren in DALI version-1 eigen producten van fabrikanten, geen standaard. | deel 304Een lichtsensor als invoerapparaat; de besturing regelt het licht. | sensor op het armatuurOptioneel: een lichtsensor op of in het armatuur, aangesloten volgens deel 351; de sensorfunctie zelf volgens deel 304. | lichtsensorProfiel Ambient Light Sensor: meldt het lichtniveau in een ruimte. |
| Bediening | niet in DALI version-1Drukknopinterfaces waren in DALI version-1 eigen producten van fabrikanten, geen standaard. | delen 301 en 302Drukknoppen (301) en schuif- of draairegelaars (302) als invoerapparaat. | via DALI-2Niet D4i-specifiek: de bediening hangt als DALI-2-invoerapparaat aan de bus. | dimbediening · scènekiezerProfielen Dimming Control (bijvoorbeeld aan de wand) en Basic Scene Selector. |
| Energiegegevens | geen vast formaat in DALI version-1Geen vastgelegd formaat voor energiegegevens. | deel 252 optioneelBij DALI-2-certificering is deel 252 optioneel. | deel 252 verplichtDeel 252 (energiegegevens) is verplicht in iedere D4i-driver. | energiemeterProfiel Energy Monitor: een product dat het energieverbruik meldt. |
| Diagnose en onderhoud | lampstoringStatus en lampstoring opvragen. | deel 253 optioneelUitgebreide diagnose- en onderhoudsgegevens zijn optioneel. | deel 253 verplichtStoringen, bedrijfsduur en bedrijfsgegevens van driver en lichtbron. | geen eigen NLC-profielGeen apart NLC-profiel voor diagnose (profielen versie 1.0.1). |
| Koppeling met gebouwbeheer | via gatewayNiet in de standaard zelf: via een gateway of besturing. | via gatewayEen gateway naar een extern netwerk zit vaak in de besturing. | via gatewayDe gegevens gaan via een besturing of gateway naar een beheersysteem. | via gatewayEen koppeling met gebouwbeheer staat niet in de NLC-profielen; die loopt via een gateway van het systeem. Het HVAC-profiel legt wel vast hoe een thermostaat aanwezigheidsmeldingen uit het meshnetwerk gebruikt. |
in de standaard optioneel via een ander onderdeel niet vastgelegd
Vergelijking op hoofdlijnen
| DALI | DALI-2 | D4i | Bluetooth NLC | |
|---|---|---|---|---|
| Verbinding | twee draden: de DALI-bus | dezelfde twee draden | DALI-bus, vooral binnen het armatuur | radio: Bluetooth LE en Bluetooth Mesh |
| Wat is vastgelegd | drivers en hun opdrachten | ook sensoren, knoppen, besturingen en busvoedingen | busvoeding in de driver en de gegevensdelen 251 tot 253 | wat iedere soort apparaat doet (zes verlichtingsprofielen en een HVAC-profiel) |
| Wie legt het vast | IEC (IEC 62386) en de DALI Alliance | IEC en de DALI Alliance | DALI Alliance | Bluetooth SIG |
| Borging | fabrikanten kunnen geen nieuwe producten meer als DALI version-1 laten registreren | certificering; gecertificeerde producten staan in de productdatabase van de DALI Alliance | certificering bovenop DALI-2; ook in de productdatabase | profielspecificaties, versie 1.0.1 (2024); HVAC-profiel versie 1.0 (2025) |
Zo is het opgebouwd
Technische uitleg
Norm
Bluetooth NLC en DALI kunnen samenwerken. Behalve via de armatuurregelaar met een DALI-bus kan dat met een gateway: deel 341 van de DALI-specificaties beschrijft een gateway tussen Bluetooth NLC en een bedrade DALI-bus (deel 342 doet hetzelfde voor Zigbee). Zo’n gateway werkt alleen met dat ene draadloze systeem.
Via zo’n gateway regelt het draadloze systeem het lichtniveau en de dimtijd van de DALI-drivers en vraagt het lampstoringen op. De drivers geven hun armatuur-, energie- en diagnosegegevens (delen 251 tot 253) door aan het draadloze systeem.
Zo’n gateway stuurt de aangesloten DALI-drivers op zijn bedrade uitgang gezamenlijk aan, met één opdracht voor allemaal (broadcast), en niet ieder armatuur apart. Ook de gegevens komen samengevoegd door. Hij maakt er dus geen afzonderlijk geadresseerde draadloze armaturen van. Het draadloze systeem is daarbij de baas: besturingen op de DALI-bus sturen het niet aan. Zo beschrijft de technische gids van de DALI Alliance (2021) het. Zo’n gateway heeft naast de DALI-certificering ook de certificering van het draadloze systeem nodig.
Goed om te weten
- Dat twee producten allebei Bluetooth NLC vermelden, zegt nog niet dat ze in jouw project samen doen wat je verwacht. Controleer de concrete combinatie in de productdocumentatie.
- Deze uitleg volgt versie 1.0.1 van de zes verlichtingsprofielen (oktober 2024) en versie 1.0 van het HVAC-profiel (juni 2025). Controleer bij een project welke versie en welke profielen een product ondersteunt.