Draadloze protocollen voor lichtsturing
Welke draadloze standaarden er zijn, welke laag ze vastleggen (radio, netwerk of lichtfuncties) en waar je ze tegenkomt.
- Dezelfde radio betekent nog niet dat apparaten samenwerken.
- Voor lichtsturing tellen de afspraken over wat een lamp, sensor of knop doet.
- Vraag bij een product welke standaard de lichtfuncties regelt, niet alleen welke radio.
Kies een protocol: je ziet wat het vastlegt en waarop het werkt.
Professionele lichtsturing
Gebouw en IoT
Groot bereik en buiten
Overig
- radio
- netwerk
- draadloos IP-netwerk
- lichtfuncties
- netwerk en apparaattypen
- gebouwautomatisering
- zuinige sensoren en knoppen
Kies een protocol om te zien wat het vastlegt.
Bluetooth LE
Legt vast: radio
Bluetooth LE is alleen de radio. Een apparaat met Bluetooth is dus niet vanzelf een NLC-apparaat.
Laag erboven: Bluetooth Mesh · Mesh van één fabrikant
Meer over Bluetooth en Bluetooth LELeer hoe Bluetooth LE, Mesh en NLC samenhangen
Bluetooth Mesh
Legt vast: netwerk
Bluetooth Mesh is het netwerk op Bluetooth LE: apparaten geven berichten aan elkaar door.
Laag eronder: Bluetooth LE
Laag erboven: Bluetooth NLC
Meer over Bluetooth MeshLeer hoe Bluetooth LE, Mesh en NLC samenhangen
Bluetooth NLC
Legt vast: lichtfuncties
Bluetooth NLC (Networked Lighting Control) is een reeks specificaties voor draadloze lichtsturing. Ze komen van de Bluetooth SIG, de organisatie achter Bluetooth, en bouwen voort op Bluetooth LE en Bluetooth Mesh.
Laag eronder: Bluetooth Mesh
Meer over Bluetooth NLCLeer hoe Bluetooth LE, Mesh en NLC samenhangen
DALI+
Legt vast: lichtfuncties
DALI+ is DALI over draadloze netwerken en IP-netwerken: dezelfde DALI-opdrachten, maar niet over de twee draden van de bus. Omdat het dezelfde DALI-opdrachten zijn, hoeft er niets vertaald te worden.
Laag eronder: Thread
Zigbee
Legt vast: netwerk en apparaattypen
Zigbee is een open draadloze standaard die het meshnetwerk en vaste apparaattypen vastlegt. Als radio gebruikt Zigbee een bestaande radiostandaard.
Thread
Legt vast: netwerk
Thread is een open draadloos meshnetwerk op basis van IPv6, de nieuwste versie van het internetprotocol (IP). Thread vervoert gegevens, maar legt zelf geen lichtfuncties vast.
Matter
Legt vast: lichtfuncties
Matter is een applicatieprotocol: het legt vast wat verbonden apparaten doen, en werkt via IP. Het is vooral bedoeld voor slimme woningen en IoT (apparaten die met internet verbonden zijn).
KNX RF
Legt vast: gebouwautomatisering
KNX RF is de draadloze variant van KNX, de standaard voor woning- en gebouwautomatisering.
EnOcean
Legt vast: zuinige sensoren en knoppen
EnOcean is een draadloze standaard voor sensoren en drukknoppen die heel weinig energie gebruiken, vaak zonder batterij.
Z-Wave
Legt vast: netwerk en apparaattypen
Z-Wave is een draadloze standaard met een meshnetwerk, vooral voor woningen en kleinere gebouwen.
Wi-SUN FAN
Legt vast: netwerk
Wi-SUN FAN is een draadloos IPv6-meshnetwerk voor grote netwerken buiten, bijvoorbeeld voor nutsbedrijven en voorzieningen in de stad.
LoRaWAN
Legt vast: netwerk
LoRaWAN is een netwerkprotocol voor verbindingen over grote afstand met weinig energie.
DECT-2020 NR
Legt vast: radio
DECT-2020 NR (vaak NR+ genoemd) is een radiostandaard van ETSI, de Europese organisatie voor telecomstandaarden. De standaard beschrijft ook hoe apparaten een netwerk vormen: als ster, van punt tot punt of als meshnetwerk.
Wifi
Legt vast: draadloos IP-netwerk
Wifi is een draadloos IP-netwerk: het geeft apparaten toegang tot een netwerk, zoals op kantoor of thuis.
Laag erboven: Matter
Mesh van één fabrikant
Legt vast: netwerk
Sommige draadloze lichtsturingen gebruiken een meshnetwerk dat één fabrikant zelf heeft ontwikkeld, bijvoorbeeld op de radio van Bluetooth LE. Welke producten samenwerken, bepaalt dan die fabrikant en niet een open profiel.
Laag eronder: Bluetooth LE
In 30 seconden
Principe
„Draadloos” is geen protocol. Een draadloze lichtsturing heeft een radio nodig, een netwerk dat berichten doorgeeft, en afspraken over wat een lamp, sensor of knop doet. Sommige standaarden leggen één laag vast, andere alles.
Zo werkt het
Draadloze protocollen
Norm
Wat legt een standaard vast? Dezelfde lagen als in het overzicht hierboven:
| Laag | Wat het vastlegt | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Radio | hoe apparaten draadloos gegevens uitwisselen | Bluetooth LE, DECT-2020 NR |
| Draadloos IP-netwerk | geeft apparaten toegang tot een IP-netwerk, zoals op kantoor of thuis | wifi |
| Netwerk | hoe berichten door het netwerk gaan | Bluetooth Mesh, Thread, Wi-SUN FAN, LoRaWAN |
| Lichtfuncties | wat een lamp, sensor of knop doet | Bluetooth NLC, Matter, DALI+ |
| Netwerk en apparaattypen | netwerk en apparaattypen samen, op een vastgelegde radiostandaard | Zigbee, Z-Wave |
| Gebouwautomatisering | de draadloze variant van een bestaande gebouwstandaard | KNX RF |
| Zuinige sensoren en knoppen | zuinige apparaten, vaak zonder batterij, met vaste profielen | EnOcean |
Meer uitleg
Principe
Op deze site staan de protocollen in vier groepen, naar waar je ze tegenkomt. Dat is een indeling, geen rangorde:
- Professionele lichtsturing — Bluetooth LE, Bluetooth Mesh, Bluetooth NLC en DALI+.
- Gebouw en IoT (apparaten die met internet verbonden zijn) — Zigbee, Thread, Matter, KNX RF, EnOcean en Z-Wave.
- Groot bereik en buiten — Wi-SUN FAN, LoRaWAN en DECT-2020 NR.
- Overig — wifi als transport, en meshnetwerken die één fabrikant zelf heeft ontwikkeld.
Norm
Een gateway vertaalt tussen twee systemen. Voor de koppeling met bedrade DALI beschrijven de DALI-specificaties er twee, namelijk naar Bluetooth NLC (deel 341) en naar Zigbee (deel 342).
Norm
Zo’n gateway werkt alleen met dat ene draadloze systeem: een gateway naar Bluetooth NLC maakt een DALI-bus niet bereikbaar voor Zigbee. DALI+ vertaalt niet: dat is DALI zelf, over een draadloos of IP-netwerk.
Bluetooth Mesh
Norm
Bluetooth Mesh is het netwerk op Bluetooth LE: apparaten geven berichten aan elkaar door. Zo hoeft niet alles binnen bereik van één punt te liggen.
Meer over Bluetooth Mesh
Norm
Bluetooth Mesh kent modellen: vastgelegde functies voor schakelen, licht, sensoren en scènes. Veel functies zijn wel optioneel.
Norm
Fabrikanten mogen ook eigen modellen toevoegen. Twee producten met Bluetooth Mesh werken daarom niet vanzelf samen. De profielen van Bluetooth NLC leggen per soort apparaat vast wat verplicht is.
Zigbee
Norm
Zigbee is een open draadloze standaard die het meshnetwerk en vaste apparaattypen vastlegt. Als radio gebruikt Zigbee een bestaande radiostandaard.
Voorbeelden van apparaattypen zijn een dimbare lamp, een dimbediening, een lichtsensor en een aanwezigheidssensor.
Meer over Zigbee
Norm
Voor de koppeling met bedrade DALI beschrijven de DALI-specificaties een gateway: deel 342. Zigbee en Matter gebruiken een vergelijkbaar datamodel, maar het zijn verschillende technieken.
Thread
Norm
Thread is een open draadloos meshnetwerk op basis van IPv6, de nieuwste versie van het internetprotocol (IP). Thread vervoert gegevens, maar legt zelf geen lichtfuncties vast.
Meer over Thread
Norm
Die lichtfuncties komen van een protocol dat via Thread werkt, zoals Matter of DALI+.
Matter
Norm
Matter is een applicatieprotocol: het legt vast wat verbonden apparaten doen, en werkt via IP. Het is vooral bedoeld voor slimme woningen en IoT (apparaten die met internet verbonden zijn).
Meer over Matter
Norm
Matter kent apparaattypen voor lampen, schakelaars, lichtsensoren en aanwezigheidssensoren. Het werkt via Ethernet (een bedraad netwerk), wifi of Thread.
Norm
Om een nieuw apparaat aan te melden gebruikt Matter tijdelijk een ander transport, zoals Bluetooth LE of NFC. Daarna gaat alles via het IP-netwerk.
Goed om te weten
- Deze uitleg volgt Matter 1.6.1.
KNX RF
Norm
KNX RF is de draadloze variant van KNX, de standaard voor woning- en gebouwautomatisering. Apparaten gebruiken dezelfde apparaatlogica en dezelfde configuratiesoftware als bij bedrade KNX.
Meer over KNX RF
Norm
Een mediakoppelaar (een koppelstuk tussen draadloos en bedraad) verbindt een draadloos deel met een bedrade KNX-lijn.
Norm
Het bereik van een KNX-RF-installatie kun je vergroten met retransmitters: apparaten die berichten opnieuw uitzenden.
EnOcean
Norm
EnOcean is een draadloze standaard voor sensoren en drukknoppen die heel weinig energie gebruiken, vaak zonder batterij. Apparaten zonder batterij halen hun energie uit de omgeving (energy harvesting).
Meer over EnOcean
Norm
Vaste profielen zorgen dat sensoren en drukknoppen van verschillende fabrikanten elkaar begrijpen.
Z-Wave
Norm
Z-Wave is een draadloze standaard met een meshnetwerk, vooral voor woningen en kleinere gebouwen. Het kent functies voor schakelen, dimmen en scènes.
Meer over Z-Wave
Norm
Z-Wave Long Range werkt met een sternetwerk: de apparaten praten rechtstreeks met een centrale gateway.
Wifi
Norm
Wifi is een draadloos IP-netwerk: het geeft apparaten toegang tot een netwerk, zoals op kantoor of thuis. Bij lichtsturing zorgt wifi voor het transport van gegevens.
Meer over Wifi
Norm
De lichtfuncties komen van een protocol dat via IP werkt, zoals Matter.
LoRaWAN
Norm
LoRaWAN is een netwerkprotocol voor verbindingen over grote afstand met weinig energie. Apparaten sturen berichten naar gateways, die ze doorsturen naar een server.
Meer over LoRaWAN
Norm
Het wordt vooral gebruikt om op afstand gegevens te verzamelen; LoRaWAN legt zelf geen lichtfuncties vast.
Wi-SUN FAN
Norm
Wi-SUN FAN is een draadloos IPv6-meshnetwerk voor grote netwerken buiten, bijvoorbeeld voor nutsbedrijven en voorzieningen in de stad.
Het vervoert gegevens; welke functies er zijn, bepaalt de toepassing die erover werkt.
DECT-2020 NR
Norm
DECT-2020 NR (vaak NR+ genoemd) is een radiostandaard van ETSI, de Europese organisatie voor telecomstandaarden. De standaard beschrijft ook hoe apparaten een netwerk vormen: als ster, van punt tot punt of als meshnetwerk.
Meer over DECT-2020 NR
Norm
Je kunt het in een eigen netwerk gebruiken, zonder abonnement bij een provider. Toepassingen zijn onder meer gebouwautomatisering, slimme meters en voorzieningen in de stad; lichtfuncties komen van het protocol dat erboven werkt.
Mesh van één fabrikant
Principe
Sommige draadloze lichtsturingen gebruiken een meshnetwerk dat één fabrikant zelf heeft ontwikkeld, bijvoorbeeld op de radio van Bluetooth LE. Welke producten samenwerken, bepaalt dan die fabrikant en niet een open profiel.
Zo is het opgebouwd
Technische uitleg
Norm
Onder Zigbee en Thread zit dezelfde radiostandaard: IEEE 802.15.4. Thread gebruikt daarbovenop 6LoWPAN, een aanpassingslaag om IPv6 over die radio te sturen. Wi-SUN FAN gebruikt ook 6LoWPAN, op een variant van die radiostandaard: IEEE 802.15.4g.
Principe
MQTT, BACnet/IP en Modbus TCP staan hier niet tussen. Ze werken via een IP-netwerk, bedraad of draadloos, en zeggen niets over de radio. Op deze site horen ze bij gebouwbeheer en koppelingen.
Goed om te weten
- Standaarden worden bijgewerkt. Deze uitleg volgt de versies die op 6 oktober 2026 zijn gecontroleerd; controleer bij een project de actuele versie en wat een product ervan ondersteunt.