Normenwijzer
Welke wetten en normen raken lichtsturing in jouw project, en wat is wettelijk verplicht? Kies je situatie en bekijk per onderdeel de status.
Per onderdeel zie je de status en wat het voor de lichtsturing betekent.
Wat past bij je antwoorden
Je antwoorden (kies er een om het te wijzigen):
Alle mogelijke uitkomsten. Open er een om te zien wanneer die past, waarom, en waar je op let.
Wettelijke eisen
GACS en automatische lichtregeling Wettelijke eis
Past bij: Situatie: Een gebouw met werkplekken binnen
Utiliteitsgebouwen boven een vermogensgrens voor verwarming of airconditioning moeten een gebouwautomatiserings- en controlesysteem (GACS) hebben. Vanaf 2028 moeten ze ook automatische lichtregeling hebben, per zone en met bezettingsdetectie.
Waar je op let
- Geldt bij meer dan 290 kW; vanaf 2030 al bij meer dan 70 kW.
- Zitten er ook woningen in het gebouw? Dan gelden deze twee eisen niet.
Arbobesluit: verlichting van werkplekken (art. 6.3) Wettelijke eis
Past bij: Situatie: Een gebouw met werkplekken binnen
Werkplekken en verbindingswegen zijn zo verlicht dat het licht geen risico oplevert; voor zover mogelijk met voldoende daglicht en voldoende kunstverlichting. Het besluit noemt geen luxwaarden.
Waar je op let
- Een lichtregeling mag niet ten koste gaan van het vereiste licht op de werkplek. Let er bij dimmen en daglichtregeling op dat het ontworpen niveau op de werkplek gehaald blijft.
Noodverlichting en vluchtrouteaanduiding (Bbl, Arbobesluit) Wettelijke eis
Past bij: Situatie: Een gebouw met werkplekken binnen
Waar noodverlichting verplicht is, vraagt het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) voor nieuwbouw het volgende. De noodverlichting gaat binnen 15 seconden na stroomuitval aan en geeft dan minstens 60 minuten lang ten minste 1 lux op de vloer. Het Arbobesluit vraagt adequate noodverlichting op vluchtwegen en op werkplekken met bijzondere gevaren.
Waar je op let
- Noodverlichting is een aparte installatie met eigen eisen; een lichtregeling vervangt die niet.
Systeemeisen voor ingebouwde verlichting (Bbl, Omgevingsregeling) Wettelijke eis
Past bij: Situatie: Een gebouw met werkplekken binnen · Fase: Nieuwbouw of Renovatie of vervanging van verlichting
Nieuwe of vernieuwde ingebouwde verlichting is passend gedimensioneerd (afgestemd op wat nodig is), geïnstalleerd volgens de voorschriften van de fabrikanten en instelbaar met aan-uitschakelaars of aanwezigheidsdetectie. Vóór oplevering wordt ze getest en ingesteld op een energetisch goede werking.
Energiebesparingsplicht en erkende maatregel GF1 Wettelijke eis
Past bij: Situatie: Een gebouw met werkplekken binnen
Verbruik je per jaar 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas(equivalent) of meer? Dan moet je alle energiebesparende maatregelen nemen met een terugverdientijd van ten hoogste vijf jaar. Een erkende maatregel is een maatregel uit de lijst in de Omgevingsregeling. Voor binnenverlichting is dat maatregel GF1: een regeling op de verlichting, zodat die buiten gebruikstijden niet onnodig brandt.
Waar je op let
- Voorbeelden uit de maatregel: aanwezigheidsdetectie per ruimte, een tijdgestuurde veegschakeling (die op vaste tijden het licht uitzet) of een centrale regeling met overwerktimers.
Terreinverlichting: erkende energiebesparende maatregelen Wettelijke eis
Past bij: Situatie: Een buitenterrein of parkeerterrein
Voor terreinverlichting noemen de erkende maatregelen een tijdklok met daglichtregeling als het licht op vaste tijden in het donker moet branden, en bewegingssensoren waar de lampen niet altijd aan hoeven.
Waar je op let
- Voorwaarden staan in de maatregel zelf, zoals een minimumaantal onnodige branduren en uitzonderingen voor verlichting die om veiligheidsredenen aan moet blijven.
Normen waar de wet naar verwijst
NEN-EN-ISO 52120-1 — gebouwautomatisering en energieprestatie Aangewezen norm
Past bij: Situatie: Een gebouw met werkplekken binnen
Een lijst met regel-, automatiserings- en beheerfuncties die bijdragen aan de energieprestatie, met klassen A tot en met D. De Omgevingsregeling gebruikt deze klassen voor de minimumeisen aan een GACS.
Waar je op let
- Verlichting komt erin voor met functies voor aanwezigheid en daglicht.
- De regeling wijst editie 2022 aan; NEN heeft die vervangen door een gecorrigeerde versie.
NEN-EN 1838, NEN 3011 en NEN 6088 — noodverlichting en vluchtrouteaanduiding Aangewezen norm
Past bij: Situatie: Een gebouw met werkplekken binnen
Het Besluit bouwwerken leefomgeving verwijst voor vluchtrouteaanduiding naar NEN 3011 (nieuwbouw) of NEN 6088 (bestaande bouw), en naar zichtbaarheidseisen uit NEN-EN 1838.
Waar je op let
- De wet wijst soms een oudere editie aan dan de actuele (zoals NEN-EN 1838:2013 of NEN 6088:2002). Juridisch telt de aangewezen editie.
NEN 1010 — elektrische installaties voor laagspanning Aangewezen norm
Het Besluit bouwwerken leefomgeving vraagt dat een voorziening voor elektriciteit bij lage spanning aan NEN 1010 voldoet. De lichtsturing hoort bij de elektrische installatie.
Waar je op let
- Welke bepalingen voor stuur- en busleidingen gelden, lees je in de norm zelf.
- De wet wijst een oudere editie aan dan de actuele.
NTA 8800 — bepalingsmethode energieprestatie van gebouwen Aangewezen norm
Past bij: Situatie: Een gebouw met werkplekken binnen
Een Nederlandse Technische Afspraak (NTA): de methode waarmee de energieprestatie wordt bepaald, onder meer voor het energielabel. De Omgevingsregeling wijst deze methode aan.
Waar je op let
- Hoe verlichting en regeling in de berekening meetellen, bepaalt de adviseur met de methode zelf.
Normen zonder wettelijke verwijzing
NEN-EN 12464-1:2021 — werkplekverlichting binnen Norm
Past bij: Situatie: Een gebouw met werkplekken binnen
Eisen aan de hoeveelheid en de kwaliteit van het licht voor de meeste werksituaties binnen. Het Arbobesluit verwijst er niet naar; vaak is de norm wel het uitgangspunt voor het lichtontwerp of het contract.
Waar je op let
- Lichtsturing bepaalt hoe en wanneer het ontworpen niveau wordt gehaald, niet het niveau zelf.
NEN-EN 15193-1 — energiebehoefte voor verlichting (LENI) Norm
Past bij: Situatie: Een gebouw met werkplekken binnen
Een methode om de energie-efficiëntie van verlichting in gebouwen uit te drukken, met het kengetal LENI: het jaarlijkse energieverbruik van de verlichting per vierkante meter. Wet en regeling verwijzen er niet naar.
NEN-EN 50172:2024 — noodverlichtingssystemen voor vluchtwegen Norm
Past bij: Situatie: Een gebouw met werkplekken binnen
Installatie-eisen voor noodverlichting van vluchtwegen, met verificatie, bedrijfsvoering, onderhoud en testen. Wet en regeling verwijzen er niet naar.
Waar je op let
- Automatisch testen en rapporteren, bijvoorbeeld met DALI-noodverlichting, kan helpen bij de testtaken. Welke tests nodig zijn, volgt uit de eisen, niet uit het DALI-protocol.
IEC 62386 — DALI Norm
Past bij: DALI: Ja
De internationale norm voor DALI: de bus, de opdrachten en de onderdelen. Wet en regeling verwijzen er niet naar. Je kiest DALI vanwege de werking en de uitwisselbaarheid van producten.
Waar je op let
- Of een product aan DALI-2 voldoet, controleer je in de productdatabase van de DALI Alliance: certificering geldt per product en versie.
Geldt waarschijnlijk niet
Woningen vallen buiten de eisen voor GACS en automatische lichtregeling Wettelijke eis
Past bij: Situatie: Een woning of woongebouw
De eisen voor een gebouwautomatiserings- en controlesysteem (GACS) en voor automatische lichtregeling gelden voor gebouwen zonder woningen.
Bij deze antwoorden tonen we geen specifieke regels. Laat projectspecifiek nagaan wat geldt.
Een oriëntatie op basis van openbare informatie over wetten en normen (stand 7 oktober 2026), geen juridisch advies en geen normtekst. Normen zelf lees je via NEN (het Nederlandse normalisatie-instituut); of een eis voor jouw project geldt, laat je projectspecifiek vaststellen.
In 30 seconden
Principe
Lichtsturing raakt meer regels dan je denkt, maar niet alles is verplicht. Een norm is een vrijwillige afspraak, tenzij een wet of een contract ernaar verwijst.
Meer in het kort
Principe
Kies je situatie in de normenwijzer: per onderdeel zie je wat het is, wat de status is en wat het voor de lichtsturing betekent.