D4i
D4i als uitbreiding van DALI-2: een busvoeding in de driver, armatuur-, energie- en diagnosegegevens, en sensoren of modules op het armatuur.
- Met D4i kan een armatuur doorgeven wat het is, hoeveel energie het verbruikt en of er iets mis is.
- De driver kan een sensor of module op het armatuur van stroom voorzien.
- D4i is geen draadloze techniek: een D4i-armatuur kan een draadloze module voeden en aansluiten, maar de aansturing binnen het armatuur blijft bedrade DALI.
- In vaktaal is D4i DALI-2 met verplichte extra delen: deel 250 voor de ingebouwde busvoeding en de delen 251 tot 253 voor armatuur-, energie- en diagnosegegevens.
Wat zit er in de driver en wat kan een module daarvan uitlezen? Kies een driver en een module en lees de gegevens uit.
- D4i-driver
- module met besturing
- korte bus
- armatuur, opengewerkt
- 250 Busvoeding D4i-driver: verplicht · DALI-2-driver: niet verplicht
- 251 Armatuurgegevens D4i-driver: verplicht · DALI-2-driver: niet verplicht
- 252 Energie D4i-driver: verplicht · DALI-2-driver: niet verplicht
- 253 Diagnose en onderhoud D4i-driver: verplicht · DALI-2-driver: niet verplicht
Op deze pagina
In 30 seconden
Norm
D4i is een uitbreiding van DALI-2 voor slimme armaturen. Een D4i-driver heeft een ingebouwde busvoeding.
Meer in het kort
Norm
Daardoor kan een sensor of communicatiemodule met een laag verbruik werken zonder aparte voeding. Modules die meer vermogen vragen, zoals draadloze communicatiemodules voor grote netwerken, gebruiken een hulpvoeding: in de driver of apart. Daarnaast bewaart de D4i-driver gegevens over het armatuur, het energieverbruik en storingen in een vast formaat.
Norm
Waarvoor?
- Beheer en onderhoud: gegevens over het armatuur en storingen uitlezen.
- Energiegegevens per armatuur, om het energieverbruik te volgen.
- Een sensor of communicatiemodule op het armatuur, zonder aparte voeding.
Zo werkt het
D4i
Norm
D4i is vooral bedoeld voor DALI binnen één armatuur: een korte bus tussen de led-driver en een sensor of module in of op dat armatuur. Het kan ook anders: meerdere D4i-armaturen kunnen samen op één bedrade DALI-bus zitten.
Kies een aansluiting. De driver krijgt netvoeding, stuurt de led-module en voedt via een korte DALI-bus de sensor of (draadloze) module op het armatuur.
- Netvoeding — voedingDe driver zelf wordt gevoed vanuit het net, zoals iedere led-driver.
- led → led-module — stroom naar de ledsDe driver regelt het licht van de led-module op opdracht van de besturing.
- DALI → Sensor of module — korte DALI-busBinnen het armatuur: de driver voedt deze bus zelf (deel 250). Zit er een besturing in de module, bijvoorbeeld in een draadloze communicatiemodule, dan kan die armatuur-, energie- en diagnosegegevens (delen 251 tot 253) uitlezen en doorgeven. Een sensor die alleen meldt, leest ze niet uit. De module zelf kan draadloos zijn; de bus naar de driver is bedraad.
Meer uitleg
Norm
Let dan wel op de busstroom van al die ingebouwde busvoedingen samen.
Norm
Het verschil met gewone DALI-2: bij DALI-2-certificering zijn de gegevensdelen 251, 252 en 253 optioneel. Bij een D4i-driver zijn ze verplicht, net als de ingebouwde busvoeding.
Norm
Iedere D4i-driver is ook DALI-2-gecertificeerd, maar niet iedere DALI-2-driver is een D4i-driver.
Zhaga-aansluiting
Zhaga legt aansluitingen vast voor onderdelen van led-armaturen, zoals led-modules, drivers en connectoren. Zijn armatuur en module allebei Zhaga-D4i-gecertificeerd, dan passen ze mechanisch en digitaal op elkaar.
Meer over Zhaga-aansluiting
Norm
Voor lichtsturing gaat het om de aansluiting voor een sensor of communicatiemodule op het armatuur: voor buiten volgens Zhaga Book 18, voor binnen volgens Book 20. Bij producten met de gezamenlijke Zhaga-D4i-certificering passen armatuur en module op elkaar: mechanisch via de aansluiting, digitaal via D4i. Dat geldt alleen als zowel het armatuur als de module gecertificeerd is; een Zhaga-aansluiting alleen maakt ze nog niet uitwisselbaar.
Bekijk het interactief
- DALI — bedraad · twee draden
- DALI-2 — actuele generatie · gecertificeerd
- D4i — uitbreiding van DALI-2. Sensor of draadloze module: gevoed door de driver
- DALI+ — draadloos en IP
- Gateway — draadloos ↔ DALI
- Bluetooth NLC — draadloos · Bluetooth Mesh. NLC-profielen: armatuurregelaar, aanwezigheidssensor, lichtsensor, scènekiezer, dimbediening, energiemeter, thermostaat
DALI bedraad · twee draden
Wat het is
Een internationale standaard voor digitale lichtsturing over twee draden: de DALI-bus. Drivers krijgen opdrachten om te schakelen, te dimmen of een scène op te roepen, en geven antwoord. Minimaal nodig: een busvoeding (los of ingebouwd), een besturing (apart, of ingebouwd in bijvoorbeeld een sensor) en de drivers.
Wat het níét is
- Geen voeding voor de armaturen: die houden hun eigen netvoeding.
- Geen 1–10 V (een oudere, analoge manier van dimmen): het lichtniveau staat in een digitaal bericht, niet in de hoogte van een spanning.
- Geen product of fabrikant en geen compleet systeem: het is de taal op de bus.
Hoe het zich verhoudt
De basis van de familie. De eerste generatie heet DALI version-1. DALI-2 is de actuele generatie. D4i is een uitbreiding daarvan voor het armatuur zelf. DALI+ brengt dezelfde opdrachten naar draadloze netwerken en IP-netwerken (netwerken met internettechniek). Bluetooth NLC is een aparte, draadloze standaard die via een armatuurregelaar of een gateway met DALI kan samenwerken.
DALI-2 actuele generatie · gecertificeerd
Wat het is
De actuele generatie van DALI. Naast drivers zijn nu ook sensoren, drukknopinterfaces, besturingen (application controllers) en busvoedingen gestandaardiseerd, en producten worden gecertificeerd.
Wat het níét is
- Geen nieuwe bekabeling: dezelfde twee draden en dezelfde bus.
- Niet te bewijzen met alleen een logo: of een product gecertificeerd is, staat in de productdatabase van de DALI Alliance.
- Geen draadloze techniek.
Hoe het zich verhoudt
Iedere DALI-2-driver is ook een DALI-driver en werkt naar verwachting in een ouder systeem. Andersom werkt een oudere driver naar verwachting ook met een DALI-2-besturing, maar zonder de nieuwe functies.
D4i uitbreiding van DALI-2
Wat het is
Een uitbreiding van DALI-2 voor het armatuur zelf, geen nieuwe generatie. De driver heeft een eigen busvoeding (deel 250) voor een sensor of module in of op het armatuur. Daarnaast bewaart hij armatuur-, energie- en diagnosegegevens in een vast formaat (delen 251 tot 253).
Wat het níét is
- Geen apart protocol en geen opvolger van DALI-2: het is DALI-2 met extra verplichte delen.
- Geen draadloze lichtsturing: een D4i-armatuur kán een draadloze module voeden en aansluiten (deel 351), maar de regeling in het armatuur blijft DALI over draad.
- Geen beheersysteem: de gegevens zijn er, maar een besturing of beheersysteem moet ze uitlezen.
Hoe het zich verhoudt
Iedere D4i-driver is ook een DALI-2-driver, maar niet andersom. D4i is vooral bedoeld voor een korte bus binnen het armatuur; meerdere D4i-armaturen kunnen ook samen op één DALI-bus zitten. Een draadloze module op het armatuur praat draadloos met de rest van het systeem, maar met de driver via die korte DALI-bus.
Bluetooth NLC draadloos · Bluetooth Mesh
Wat het is
NLC staat voor Networked Lighting Control: lichtsturing via een netwerk. Het zijn specificaties van de Bluetooth SIG, de organisatie achter Bluetooth. Ze bouwen voort op Bluetooth LE en Bluetooth Mesh (een meshnetwerk: apparaten geven berichten aan elkaar door). Per soort apparaat leggen ze vast wat het doet: armatuurregelaar, sensoren, scènekiezer, dimbediening, energiemeter en thermostaat.
Wat het níét is
- Geen DALI en geen opvolger ervan: een aparte standaard, via radio in plaats van een bus.
- Niet „gewoon Bluetooth”: een apparaat met Bluetooth is niet vanzelf een NLC-apparaat.
- Geen garantie dat twee producten samenwerken: controleer de concrete combinatie.
Hoe het zich verhoudt
Staat naast de DALI-familie. De armatuurregelaar kan een driver direct aansturen of via een DALI-bus; een gateway (DALI deel 341) verbindt een draadloos NLC-systeem met DALI-drivers.
DALI+ draadloos en IP
Wat het is
DALI over draadloze netwerken en IP-netwerken: dezelfde DALI-opdrachten, maar niet over de twee draden van de bus. De eerste uitwerking gebruikt Thread, een draadloos netwerk op basis van IP.
Wat het níét is
- Geen gateway: er wordt niets vertaald, het is DALI zelf.
- Geen Bluetooth NLC of Zigbee.
- Geen DALI-2-certificering: DALI+ heeft een eigen certificering.
Hoe het zich verhoudt
Hoort bij de DALI-familie, naast DALI-2 en D4i. Een bridge (een koppelstuk zonder vertaling) verbindt DALI+ met een bedrade DALI-2- of D4i-bus; een gateway is er juist voor de vertaling naar een ander draadloos systeem.
Gateway draadloos ↔ DALI
Wat het is
Een vertaler tussen een draadloos systeem en een bedrade DALI-bus. Deel 341 van de DALI-specificaties beschrijft zo’n gateway voor Bluetooth NLC; deel 342 doet dat voor Zigbee.
Wat het níét is
- Geen standaard op zich: hij verbindt er twee.
- Niet hetzelfde als een gateway naar gebouwbeheer, bijvoorbeeld via BACnet (een communicatieprotocol voor gebouwbeheer): die koppelt de lichtsturing aan andere gebouwsystemen.
Hoe het zich verhoudt
Via de gateway regelt het draadloze systeem het lichtniveau en de dimtijd van DALI-drivers en vraagt het lampstoringen op. De drivers geven armatuur-, energie- en diagnosegegevens door. De gateway stuurt de aangesloten DALI-drivers op zijn bedrade uitgang gezamenlijk aan (broadcast). Hij maakt er geen afzonderlijk geadresseerde draadloze lampen van.
Zo hangt het samen
- DALI. Twee draden, één bus. Een besturing stuurt opdrachten; die kan ook in een sensor zitten. De drivers schakelen, dimmen en geven antwoord.
- DALI-2. Op dezelfde bus komen gestandaardiseerde sensoren, knoppen en besturingen. Producten worden getest en gecertificeerd.
- D4i. Geen nieuwe generatie, maar een uitbreiding van DALI-2 in het armatuur zelf. De driver voedt een korte bus voor een sensor of een draadloze module, en geeft armatuur-, energie- en diagnosegegevens door. Ook met een draadloze module blijft dit DALI.
- DALI+. Dezelfde DALI-opdrachten, maar via een draadloos of IP-netwerk in plaats van de bus. Geen vertaling, en op het netwerk zelf geen klassieke DALI-busvoeding. Een bridge verbindt het met een bedrade bus; die bus heeft wel een busvoeding.
- Bluetooth NLC. Draadloos: apparaten praten via Bluetooth Mesh. De NLC-profielen leggen vast wat de armatuurregelaar, de sensoren, de knoppen, de energiemeter en de thermostaat doen.
- Samen. Een gateway verbindt beide systemen: het draadloze systeem stuurt DALI-drivers aan en leest hun gegevens uit.
Welke LMS-functie zit waar?
Per functie: hoe die in ieder begrip is vastgelegd. Kies een functie om het in de tekening te zien.
| Functie | DALI | DALI-2 | D4i | Bluetooth NLC |
|---|---|---|---|---|
| Schakelen en dimmen | in de driverDe driver voert schakel- en dimopdrachten uit. | in de driverDezelfde opdrachten, met dimtijden van 0,1 s tot 16 min. | D4i-driverEen D4i-driver is ook een DALI-2-driver. | armatuurregelaarDe armatuurregelaar regelt het licht, direct of via een DALI-bus naar de driver. |
| Groepen en scènes | 16 groepen · 16 scènesEen driver kan in meerdere van de 16 groepen zitten en onthoudt per scène (16) zijn eigen niveau. | ook voor sensoren en knoppenDaarnaast 32 groepen voor sensoren, knoppen en besturingen (control devices). | zoals DALI-2Zoals bij DALI-2. | scènekiezerScènes oproepen met een scènekiezer (profiel Basic Scene Selector). |
| Aanwezigheid | niet in DALI version-1Sensoren waren in DALI version-1 eigen producten van fabrikanten, geen standaard. | deel 303Een aanwezigheidssensor als invoerapparaat (input device); de besturing beslist. | sensor op het armatuurOptioneel: een sensor op of in het armatuur, aangesloten volgens deel 351; de sensorfunctie zelf volgens deel 303. | aanwezigheidssensorProfiel Occupancy Sensor; de armatuurregelaar reageert op de melding. |
| Daglicht | niet in DALI version-1Sensoren waren in DALI version-1 eigen producten van fabrikanten, geen standaard. | deel 304Een lichtsensor als invoerapparaat; de besturing regelt het licht. | sensor op het armatuurOptioneel: een lichtsensor op of in het armatuur, aangesloten volgens deel 351; de sensorfunctie zelf volgens deel 304. | lichtsensorProfiel Ambient Light Sensor: meldt het lichtniveau in een ruimte. |
| Bediening | niet in DALI version-1Drukknopinterfaces waren in DALI version-1 eigen producten van fabrikanten, geen standaard. | delen 301 en 302Drukknoppen (301) en schuif- of draairegelaars (302) als invoerapparaat. | via DALI-2Niet D4i-specifiek: de bediening hangt als DALI-2-invoerapparaat aan de bus. | dimbediening · scènekiezerProfielen Dimming Control (bijvoorbeeld aan de wand) en Basic Scene Selector. |
| Energiegegevens | geen vast formaat in DALI version-1Geen vastgelegd formaat voor energiegegevens. | deel 252 optioneelBij DALI-2-certificering is deel 252 optioneel. | deel 252 verplichtDeel 252 (energiegegevens) is verplicht in iedere D4i-driver. | energiemeterProfiel Energy Monitor: een product dat het energieverbruik meldt. |
| Diagnose en onderhoud | lampstoringStatus en lampstoring opvragen. | deel 253 optioneelUitgebreide diagnose- en onderhoudsgegevens zijn optioneel. | deel 253 verplichtStoringen, bedrijfsduur en bedrijfsgegevens van driver en lichtbron. | geen eigen NLC-profielGeen apart NLC-profiel voor diagnose (profielen versie 1.0.1). |
| Koppeling met gebouwbeheer | via gatewayNiet in de standaard zelf: via een gateway of besturing. | via gatewayEen gateway naar een extern netwerk zit vaak in de besturing. | via gatewayDe gegevens gaan via een besturing of gateway naar een beheersysteem. | via gatewayEen koppeling met gebouwbeheer staat niet in de NLC-profielen; die loopt via een gateway van het systeem. Het HVAC-profiel legt wel vast hoe een thermostaat aanwezigheidsmeldingen uit het meshnetwerk gebruikt. |
in de standaard optioneel via een ander onderdeel niet vastgelegd
Vergelijking op hoofdlijnen
| DALI | DALI-2 | D4i | Bluetooth NLC | |
|---|---|---|---|---|
| Verbinding | twee draden: de DALI-bus | dezelfde twee draden | DALI-bus, vooral binnen het armatuur | radio: Bluetooth LE en Bluetooth Mesh |
| Wat is vastgelegd | drivers en hun opdrachten | ook sensoren, knoppen, besturingen en busvoedingen | busvoeding in de driver en de gegevensdelen 251 tot 253 | wat iedere soort apparaat doet (zes verlichtingsprofielen en een HVAC-profiel) |
| Wie legt het vast | IEC (IEC 62386) en de DALI Alliance | IEC en de DALI Alliance | DALI Alliance | Bluetooth SIG |
| Borging | fabrikanten kunnen geen nieuwe producten meer als DALI version-1 laten registreren | certificering; gecertificeerde producten staan in de productdatabase van de DALI Alliance | certificering bovenop DALI-2; ook in de productdatabase | profielspecificaties, versie 1.0.1 (2024); HVAC-profiel versie 1.0 (2025) |
Zo is het opgebouwd
Technische uitleg
Norm
Wat een D4i-driver extra heeft:
| Deel | Wat |
|---|---|
| 250 Busvoeding | voedt de DALI-bus in het armatuur, bijvoorbeeld voor een sensor of module |
| 251 Armatuurgegevens | gegevens die de fabrikant van het armatuur vastlegt, zoals identificatie en nominale lichtstroom |
| 252 Energie | energie- en vermogensgegevens |
| 253 Diagnose en onderhoud | storingen, bedrijfsduur en bedrijfsgegevens van driver en lichtbron |
Norm
Deel 351 gaat over sensoren en andere apparaten op of in het armatuur die meten, melden of beslissen (control devices). Zulke apparaten krijgen hun voeding uit de DALI-bus. Apparaten die meer vermogen vragen, gebruiken een hulpvoeding: in de driver of apart. Er zijn er voor binnen en buiten: van licht- en bewegingssensoren tot draadloze communicatiemodules.
Zo sluit je het aan
Technische uitleg
Norm
Iedere D4i-driver heeft een eigen busvoeding. Die staat af fabriek aan: dat is een eis voor D4i. Hangen er meerdere D4i-armaturen aan één DALI-bus, tel dan de stroom van al die busvoedingen op. Samen mogen ze niet boven 250 mA uitkomen. Komt de som hoger uit, schakel dan een of meer van die busvoedingen uit voordat je de armaturen aansluit. Hoe dat gaat, staat in de productdocumentatie.
Goed om te weten
- D4i-gegevens worden niet vanzelf gebruikt. Welke gegevens een besturing of beheersysteem uitleest en toont, verschilt per systeem: leg vast wat je ermee wilt en controleer of het systeem dat kan.
- Alleen producten die in de productdatabase van de DALI Alliance staan, zijn D4i-gecertificeerd.